Eminönü przed wejściem na pokład: trzy dobrze spędzone godziny

Eminönü, dzielnica u ujścia Złotego Rogu, to najlepsze miejsce na spędzenie trzech godzin przed naszym rejsem z kolacją. Bazar Egipski, Nowy Meczet, meczet Rüstema Paszy, Süleymaniye i Most Galata leżą blisko siebie, a od mostu do przystani Cibali jest jakieś 20 minut tramwajem albo pieszo. Wejście na pokład zaczyna się o 20:00, więc warto zacząć mniej więcej trzy godziny wcześniej i trzymać się poniższej kolejności.

Dlaczego Eminönü sprawdza się przed rejsem

Eminönü to miejsce, w którym stare miasto styka się z wodą. Tu przybijają promy ze strony azjatyckiej, tu zatrzymuje się tramwaj T1 z Sultanahmet i stąd rusza tramwaj T5 do Cibali, więc łatwo tu dotrzeć z każdej strony i równie łatwo stąd wyjechać. Zabytki są skupione w promieniu kilkuset metrów od przystanku tramwajowego, a jedyne dłuższe podejście — pod górę do Süleymaniye — wynagradza wysiłek najlepszym późnopopołudniowym widokiem na Złoty Róg.

Kolejność ma znaczenie. Bazar Egipski zamyka się wczesnym wieczorem, więc idzie się tam najpierw. Meczety są otwarte dla zwiedzających dłużej, ale zamykają się na chwilę przy każdej modlitwie, a modlitwa o zachodzie słońca wypada właśnie w tym oknie czasowym. Most Galata wygląda najlepiej, gdy gaśnie światło i zapalają się lampki wędkarzy, więc zostaje na koniec — a przy okazji to właśnie stąd zaczyna się tramwaj i nadbrzeżny spacer do Cibali. Prosimy jeść lekko: kolacja na statku zaczyna się od dziesięciu zimnych meze, a potem są jeszcze ciepły börek, danie główne i deser, więc apetyt się przyda.

Zaczynamy od Bazaru Egipskiego

Bazar Egipski (Mısır Çarşısı) to kryta hala na planie litery L, przylegająca do Nowego Meczetu, kilka minut spacerem od przystanku tramwajowego Eminönü. Powstał w XVII wieku jako część zespołu meczetowego, a nazwa przypomina o dochodach z Egiptu, z których go sfinansowano. W środku są przyprawy usypane w piramidy, tureckie delicje, suszone owoce, orzechy, herbaty ziołowe, szafran różnej próby i klasyczne pamiątki. Jest mniejszy niż Wielki Bazar i znacznie łatwiej obejść go w dostępnym czasie.

Warto przeznaczyć na niego jakieś 40 minut. Wchodzi się jednym ramieniem, wychodzi drugim, próbuje tego, co proponują sprzedawcy, a jeśli chcą Państwo coś kupić — lepiej teraz niż później: to jedyny punkt, który zamyka się wczesnym wieczorem, a godziny zmieniają się wraz z sezonem i świętami, więc warto je sprawdzić na dany dzień. Wychodzimy wyjściem od strony Nowego Meczetu.

Uliczki po zachodniej stronie bazaru to prawdziwy targ, na którym mieszkańcy kupują kawę, ser, oliwki i artykuły gospodarstwa domowego; krótka pętla przez nie daje więcej niż drugie przejście przez halę.

Nowy Meczet i płytki Rüstema Paszy

Nowy Meczet (Yeni Cami) to duży meczet na placu między bazarem a przystaniami promowymi. „Nowy” jest pojęciem względnym: ukończono go w XVII wieku, po długiej przerwie w budowie. To czynny meczet z szerokim dziedzińcem i najłatwiejszy do odwiedzenia z całej trójki, bo wejście jest tuż przy placu. Warto przeznaczyć na niego około 20 minut.

Meczet Rüstema Paszy to ten, który wszyscy pomijają. Stoi ponad targowymi uliczkami, kilka minut na zachód od bazaru, uniesiony na platformie nad rzędem sklepów, a prowadzą do niego wąskie kamienne schody, które łatwo minąć. Zaprojektował go Mimar Sinan dla wielkiego wezyra Sulejmana Wspaniałego, a sensem wizyty są płytki z Izniku: ściany, filary i portyk na zewnątrz są nimi pokryte, czerwono-niebieskie kwiatowe wzory w zagęszczeniu, jakiego nie zobaczą Państwo nigdzie indziej w mieście. Meczet jest niewielki, kwadrans w zupełności wystarczy.

Zachowanie w meczecie w skrócie

We wszystkich trzech meczetach obowiązują te same zasady. Ramiona i kolana powinny być zakryte u wszystkich; kobiety zakrywają włosy, a przy wejściu można wypożyczyć chustę, jeśli się jej nie ma. Buty zdejmuje się przed dywanem i niesie ze sobą albo zostawia na półkach. Prosimy mówić ściszonym głosem, nie przechodzić przed osobami w modlitwie i nie używać lampy błyskowej. Meczety zamykają się dla zwiedzających na czas każdej z pięciu codziennych modlitw; jeśli wezwanie na modlitwę zabrzmi w chwili Państwa przyjścia, warto poczekać na zewnątrz albo przejść do kolejnego punktu i wrócić później.

Süleymaniye: widok na Złoty Róg

Od meczetu Rüstema Paszy do Süleymaniye jest jakieś 15 minut pod górę, targowymi uliczkami, które robią się coraz cichsze i coraz bardziej strome. Süleymaniye to największy meczet Sinana w mieście, zbudowany dla Sulejmana Wspaniałego w XVI wieku, stojący na najwyższym ze wzgórz starego miasta. Wnętrze jest ogromne i spokojne, bez zdobień, jakie ma Rüstem Pasza, za to z poczuciem przestrzeni, którego zdjęcia nigdy do końca nie oddają. Warto przeznaczyć na wnętrze około 20 minut; obowiązują zasady opisane wyżej.

Potem prosimy przejść na taras od strony Złotego Rogu. To dla niego wysyłamy tu gości późnym popołudniem. W dole leży cała zatoka: Most Galata, most metra nad Złotym Rogiem i Most Atatürka, przepływające promy, Wieża Galata naprzeciwko, a wzdłuż bliższego brzegu po lewej — długi ceglany blok Uniwersytetu Kadir Has z naszą przystanią obok. Zwykle da się wypatrzyć dokładnie to miejsce, w którym za dwie godziny Państwo się znajdą. W ogrodzie za meczetem stoją grobowce Sulejmana i Hürrem Sultan, warte kilku minut, jeśli akurat są otwarte; godziny warto sprawdzić na dany dzień.

Nasz rejs przechodzi pod tym wzgórzem w drodze ze Złotego Rogu, a rozświetlone Süleymaniye nad wodą jest jednym z pierwszych widoków z pokładu; całą trasę opisujemy w tekście Ze Złotego Rogu na Bosfor: co widać po drodze.

Most Galata: wędkarze na górze, przekąska na dole

Wracamy w dół do wody, jakieś 15 minut, i kierujemy się na Most Galata. Górny poziom należy do wędkarzy, którzy obstawiają barierki od wczesnego rana do późnej nocy, z wędkami, wiadrami i małymi lampkami, gdy zrobi się ciemno. Warto wyjść kawałek na most, żeby zobaczyć widok z powrotem na Nowy Meczet i Süleymaniye oraz w stronę Wieży Galata. Nie trzeba przechodzić całego mostu; środek w zupełności wystarczy.

Dolny poziom to rząd rybnych restauracji i kawiarni na poziomie wody, pod jezdnią. Nadaje się na herbatę albo kawę z promami przepływającymi na wyciągnięcie ręki, ale dziś nie jedlibyśmy tam posiłku. Nieopodal, po stronie Eminönü, stoją łodzie i budki z kanapkami rybnymi: balık ekmek, grillowana makrela w przekrojonej bułce z cebulą i sałatą, to prawdziwie stambulska rzecz i warto jej spróbować, ale to przekąska, a nie kolacja. Jeśli są Państwo ciekawi, najlepiej podzielić się jedną. Danie główne, które wybiorą Państwo na statku, to grillowany łosoś, labraks, szaszłyk z kurczaka albo szaszłyk wołowy, a na życzenie talerz wegetariański — pełne menu jest na naszej stronie głównej.

Z Eminönü na przystań Cibali w jakieś 20 minut

Od strony Eminönü mają Państwo dwie dobre możliwości i obie zajmują około 20 minut od drzwi do drzwi. Pierwsza to tramwaj T5 z przystanku Eminönü, oznaczony w stronę Alibeyköy: dwa przystanki, Küçükpazar i Cibali, a od przystanku Cibali kilka minut spacerem do przystani obok Uniwersytetu Kadir Has. Potrzebny jest Istanbulkart; kupią go Państwo lub doładują w automatach w węźle Eminönü, a cen nie podajemy, bo się zmieniają.

Druga to spacer. Wodę trzymamy po prawej stronie i idziemy brzegiem obok przystani promowych, pod mostem metra nad Złotym Rogiem i pod Mostem Atatürka, aż do długiego ceglanego budynku z przystanią obok. Trasa jest płaska, zajmuje 20–25 minut, a tramwaj biegnie równolegle, gdyby zmienili Państwo zdanie. W deszczu lepszy będzie tramwaj. Wszystkie pozostałe warianty, łącznie z taksówką i naszym transferem hotelowym, opisujemy w przewodniku jak dotrzeć na przystań Cibali.

Wejście na pokład zaczyna się o 20:00. Warto być przy przystani o tej porze albo wkrótce potem: meze czeka na stole od początku, napoje bezalkoholowe podajemy, gdy tylko Państwo usiądą, a przed wypłynięciem o 21:00 zostaje czas na rozgoszczenie się.

Orientacyjny plan

To raczej szkic niż rozkład jazdy. Wszystko jest w zasięgu spaceru i nic nie wymaga rezerwacji.

1. Przyjazd do Eminönü mniej więcej trzy godziny przed wejściem na pokład, tramwajem, promem albo pieszo z Sultanahmet.
2. Bazar Egipski, około 40 minut, z pętlą przez okoliczne uliczki targowe, jeśli w środku pójdzie sprawnie.
3. Nowy Meczet, około 20 minut, po przeciwnej stronie placu.
4. Meczet Rüstema Paszy, około 15 minut, schodami w górę z targowych uliczek.
5. Podejście do Süleymaniye, około 15 minut pod górę, a potem około 20 minut na meczet i taras nad Złotym Rogiem.
6. Powrót w dół na Most Galata, około 15 minut, potem 20 minut na moście i ewentualnie kanapka z rybą na spółkę.
7. Na przystań Cibali, około 20 minut tramwajem T5 albo pieszo brzegiem, z dotarciem na otwarcie wejścia na pokład o 20:00.

Przy mniejszej ilości czasu najlepiej odpuścić Süleymaniye i zostawić resztę. Przy większej warto dodać dzielnice Fener i Balat, które leżą tuż za Cibali na tej samej linii tramwajowej.